Gönüllü Ol, Harekete Geç!
Gıda, giysi, temizlik ve hijyen ürünlerini bağış olarak toplayan, ayrıştıran, depolayan ve ihtiyaç sahiplerine ulaştıran bir sivil toplum modeli.
Kurumlar ve kişiler gıda, giysi ve temizlik ürünlerini “gıda bankasına verir”, ihtiyacı olanlar da bu ürünleri “gıda bankasından alır”.
Kavram ilk kez 1967'de, ABD'nin Phoenix kentinde yaşayan emekli iş insanı John van Hengel ile başladı. Fakirlere yemek dağıtan yerel bir mutfakta gönüllü çalışırken, son tüketim tarihi yaklaştığı ya da ambalajı hasarlı olduğu için kullanılabilir durumdayken atılan tonlarca ürün olduğunu fark etti.
Bağış olarak gelen yiyecekleri stoklamaya başladı; dağıtılandan fazlası bağışlanınca bunları saklayabileceği bir depo kiraladı. Çevresindeki marketleri ve üreticileri ikna ederek ilk gıda bankasını kurdu. Model yıllar içinde tüm dünyaya yayıldı.
Gıda bankacılığı, bir toplumdaki yoksulluğun çözümü değil — ama büyük bir desteğidir.
Yasal mevzuat
2004'te yapılan düzenlemelerle hem tanım hem de bağışları destekleyen vergi muafiyetleri mevzuata girdi. Aşağıdaki alıntılar kanun metinlerinden birebir alınmıştır.
Gıda bankacılığı, Gıdaların Üretimi, Tüketimi ve Denetlenmesine Dair Kanun'da şöyle tanımlanır:
Bağışlanan veya üretim fazlası, sağlığa uygun her türlü gıdayı tedarik eden, uygun şartlarda depolayan ve bu ürünleri doğrudan veya değişik yardım kuruluşları vasıtasıyla fakirlere ve doğal afetlerden etkilenenlere ulaştıran ve kâr amacı gütmeyen dernek ve vakıfların oluşturduğu organizasyonKaynak metin Ticari kazancın tespitinde indirilecek giderler maddesine eklenen hüküm:
Gıda bankacılığı faaliyetinde bulunan dernek ve vakıflara, Maliye Bakanlığınca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde, bağışlanan gıda maddelerinin maliyet bedelinin, matrahın tespitinde gider olarak kaydedileceğiKaynak metin Yıllık beyannameyle bildirilen gelirlerden yapılabilecek indirimlere eklenen hüküm:
Fakirlere yardım amacıyla gıda bankacılığı faaliyetinde bulunan dernek ve vakıflara, Maliye Bakanlığınca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde, bağışlanan gıda maddelerinin maliyet bedelinin tamamı, yıllık beyanname ile bildirilen gelirden indirilirKaynak metin Sosyal ve askerî amaçlı istisnalar maddesine eklenen hüküm:
Fakirlere yardım amacıyla gıda bankacılığı faaliyetinde bulunan dernek ve vakıflara Maliye Bakanlığınca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde bağışlanan gıda maddelerinin teslimi KDV'den müstesnadırKaynak metin Kurumlar için
Gıda bankacılığı kapsamında bağış yapan kurumlar vergi muafiyetinden yararlanabilir. Süreç dört adımda işliyor.
Satış faturası kesilir
Kurum, bağışladığı ürünler için satış faturası keser ve KDV %0 olarak çıkışını yapar. Derneğe kesilen faturanın açıklama kısmına “ihtiyaç sahiplerine yardım şartıyla bağışlandığından KDV hesaplanmamıştır” ibaresi eklenir.
Ayni bağış olarak kaydedilir
Ürünler gıda bankasına ayni bağış olarak kaydedilir. Dernek Ayni Bağış Gelir Makbuzu düzenler ve bir nüshasını bağış yapan kuruma verir.
Ürünler ihtiyaç sahiplerine ulaşır
Gıda bankasından yararlanıcılara verilen ürünler için Ayni Bağış Gider Makbuzu düzenlenir ve ürünler stoktan düşülür.
Kurum bağışı vergiden düşer
Kurum, yıl boyunca gıda bankasına yaptığı bağışın toplam tutarını o yılın kurumlar vergisinden düşer.
Aşağıdaki fatura, derneğe yapılan bir ayni bağış için düzenlendi. Kendi faturanı hazırlarken dört noktaya bakman yeterli.
Gıda Bankacılığı Programı'yla ilgili bölümleri Spotify yayınımızdan dinleyebilirsin.
Gıda Bankacılığı Programı